Haydi Bismillah! diyerek başladım. Kendi döneminde öyle veya böyle her insanın hayatına iştigal eden bu adamın tanıyanın kayıtsız kalamayacağı bir dizi özelliğini yazacağım. Kendi ifadesiyle seraptan hoşlanan bir idealistin tam anlamıyla bir idealist yaşamı söz konusu. Tanıyanların ısrarla derviş diye vurguladığı karakteri, tipik Karadenizlilik mizacı ile müsemma. Ve fakat çatık kaşlı haliyle bile sevecen ve kırmadan uyaran bir üst erdeme sahip. Erdemlerin en yücesi tevazuya koltuklarını kabartma ironisi yaşatacak kadar hakkını vere vere alçakgönüllü. Milli, muhafazakar, gerçekçi fakat iyimser, mutasavvıf, tam bir hal ehli.
Sanki her şey, eline bir kâğıt kalem almasına bakıyor gibi bir kaynak, bir menba-ı hazine. Zamanın vurdumduymaz, serserice akışına inat daracık vakitlere sığdırılan onca eserine bakınca bir yetenek timsali. İman, dava ve sadakat ispatında bir münevver. Ömer Lütfi Mete esasen bir yorum adamı. Siyaset yorumcusu, toplum yorumcusu, spor yorumcusu, din yorumcusu, fikir yorumcusu, sanat yorumcusu. Eserleri bu yorumlamalarının ekseninde var olan bir sanatçı.
İlk kitabı ‘Eşekler Kitap Okumaz’ı nasıl basılı yakıt olarak kullandığını ifade etmesi kendiyle barışık olmanın sınırlarını zorlar. Kitabına yasak beklerken devletin koyacağı yasaktan daha büyük bir çile yaşatır sürekli ev değiştiren Mete’ye satılmayan koli koli bu kitap.
Ezan Günü, değişen ezanın diline Türk milletinin bağrından bir serzeniştir. Tek parti dönemine ve bu dönemin bitişine 1989’dan dönüp bakar. Onun gördükleri kimi gözlerden farklı değildir. Ancak Mete bunu dile getirecek dik duruş ve keskin kalemdir. Türk milletinin vicdanının sesi olma görevi onu devlet ve istihbarat hakkında araştırma ve yazmaya da iter. Balonya Tüneli, İtfaiye Yanıyor da bu görevin alaycı, hicven sunuşudur.
Çığlığın Ardı Çığlık, bir işkence romanıdır kimine göre, yasaklanır. "Kimsenin aleyhinde olmayan kendi aleyhindedir." diyerek başlar söze. Koğuştan hayata, hayattan koğuşa, anadan oğula, oğuldan anaya, kardeşten ayrı görüşteki kardeşe, sevgiliden sevgiliye söz ede ede 12 Eylül'ü konuşturur bu kitap. Bu kitap darbenin sol kefesine yanaşma popülerliğine tepki olarak dar ağacındaki adaleti(!) edebi zemine taşıma adına kefenin diğer tarafını anlatır. Psikolojik tahlilleri ve teşbihleri olağanüstüdür. Utanılası mazi, zayıfın yanında ve güçlünün karşısında dillenince tekrar tekrar okunası bir eser halini almıştır. "Dava adamı olmak derttir ruhcağızım; yaratılıştır." okuyucu ile dertleşmek için bir tekliftir. Karşılıksız bırakmamalıdır.
Asker ile Cemre romanında hafız Asker’in kendisiyle çatışık bir aile modeli karşısında iç sesine uzanır. Hafızın bu rastlantıda beliren kibrini yenişi/ yenemeyişi, Cemre’ye olan hisleri ile nefsi arasındaki gel-gitleri, putlaştırılan yol ve objeleri konu alınır. Hemen her kitap ya da senaryosunda yer verdiği bir rol model müslüman burada Hafız'ın Ekrem hocasıdır; yazarımız öyle bir mürşitlik kuşatır ki gönüller onu bulsa kapısından ayrılmaz. Mete, dini yaşamadaki çelişkileri çok kere konu alır. ‘Hacıyağı ile Parfüm Arasında’ kritiğini yaptığı çelişkileri cömertçe sorgulamanın sonucudur. ‘Allahsız Müslümanlık’ bu anlamda bir başucu kitabıdır.
Senaristliğiyle de beyaz perdenin yasaklıları arasındadır. ’Gülün Bittiği Yer’ bir hafta durmaz sinemalarda. ‘The İmam’ filmi senaryosunda yine bir imamhatiplinin hikâyesi ile çıkar karşımıza. İslamiyet nedir, ne değildir temalı uğraşıları onun fazlaca rahatsız olduğu toplum-din ilişkisine atıflarla şekillenir. Evet, atıflarla. Senaristliğinin ilk yıllarında bir çalışmasına ayet, hadis ve atasözü eklenmesi teklifine kesin bir retle cevap veren Mete vaazlı sinemadan nefret eder. Sadece düşündürmek tüm eserlerinin en samimi ifadeyle ilk tesiridir. Ki bu onun bir gözlem ustası olmasının kaçınılmaz yan etkisidir. Günümüz din ve ahlak yaşayış çarpıklıklarını en çarpıcı örneklerle sunup ‘Müslüman olma sorunu’nu çözmeyi ister.
Öğrenim hayatının sürdürürken terzilik ve matbaacılık da yapar. Mete en çok da gazetecidir. Çeşitli gazetelerde köşe yazıları yayınlanır. Sabah Gazetesi, bir liyakatsiz genel müdüre bırakılmadan önce yazılarını yayınladığı son gazetedir. Kendine has üslubu bir sineğin bir adamı uyutmayışını konu ettiğinde bile yazısını okunulası kılar. İmam Şamil’in mücadelesindeki ‘yüz kamçı cezalı’ efsane hikâyesini Mete’nin soluksuz okutan anlatımıyla okumadıysanız hala bu şansı kendinize bağışlayabilirsiniz demektir.
İsminde ‘aşk’ bir şekilde yer bulsa da entrika ve hırs temelinde çekilen dizilerden daha fazla verir aşkı senaryolarında. En azından entrika değil mertçe bir kavgası vardır kahramanımızın. Deli Yürek’te Yusuf’un etrafında dönderir aşkı, Kurtlar Vadisi’nde Elif’e teslim eder. Kuşçu’yu hanemize soktuğunda başköşeye buyur eden bizler bir açlığın Mete önsezisi sayesinde kıyısından dönmüştük. Vadide ise Ömer Baba’nın kıssadan hisselik hikayeleri izleyiciye medet olur, öğüt olur, ümit olur.
Ve edebiyat öğretmeni olan Mete’ye kimisi nesir yaz der, kimisi şiire ağırlık ver. Üçüncü bir yol keşfine çıksaydı şüphesiz onda da başarılı olurdu. Hakikat efendim, gizlenemez; 12 Eylül için
‘…Babam adil
Babam katil’ özetindeki zekâyı, teşhisi, adaleti, duyguyu Kısakürek’in ifadesiyle ’sefil pohpohlama edebiyatı ile’ övmekten münezzehiz. Kendisine ‘kafiyeperver’ demekte haklıdır. Hatta zengin kafiye adamı desek yanlış olmaz. Ucuz ve zorlama kafiyeleri Türk edebiyatına layık gören sözde şairlere Mete’nin annesinin ölümünü anlattığı
“…
Anamın yüzü mehtap mehtap
Şekli var, hazzı yok
Anamın sözü kitap kitap
Dili var, ağzı yok
Anamın özü bitap bitap
Eli var, nabzı yok” dizeleri örnek olmalıdır.
"Kanından tapusuyla ocağımdır bu zemin" dediği bu toprakların
"soyuna kurban olduğum" dediği şehitlerinin destanını da şiirleştirmiştir. Mehmet Akif kadar usta, Arif Nihat kadar çoşkulu:
"...İşte namazındayım, işte veda bayramı
Sundular bu mercan sükutta sonsuz meramı
Gayrı rahatta buldum canıma ilk haramı
Yalnız senin rütbene hasret sarar yaramı
Kalmayacak gümüş hilal okçusundan mahrum
Irz diye devraldık yayına kurban olduğum
Şehidim, ruhum, melekler katında alptuğum"
Bir de ‘Gülce’ var… Ah Gülce!
‘Muhteşem belaya nazır’ halde ‘bir gamzelik rüzgâr’ bekleten Gülce!
‘Güzelliğin zulme çaldığı sınır’da baş döndüren Gülce!
‘Buram buram zehir’i yâr ettiren Gülce!
‘Korku nedir bilmeyen’i tir tir titreten Gülce!
‘Her saniyede bir can’ verdiren Gülce!
2008 Temmuzunda geçirdiği ağır kalp krizini bir sonraki kalp krizine kadar ‘Öldüm de uyandım’ ifadesini tam anlamıyla karşılayacak şekilde atlatır. Fakat el-Hak; ölüm var! 2009 Kasım 18’de bu dünyadan ayrılır. Sürekli acelesi olan bu adam erken ölüme iltifat buyurup, ziyadesiyle sırtlanır giderken. Yiğidin burcu ölümdür, gider. Hayata bakışı ‘Allah var, gam yok’ deminde olduğu üzere gider.
“Ayrılık kuru bir vehim
Ayrılan kim? Ayıran kim?”
Uzun uzun uzanıp divanına keşke daha fazla yazsaydı. Rahmet olsun…
